مسيح ذبيحى
119
استرآبادنامه ( سه سفرنامه ، وقفنامه وسرگذشت ) ( فارسى )
رفع منهيات و فجره لوازم سعى به عمل آورده در هر باب آثار دين دارى و حق شناسى خود را بر پيشگاه ضمير منير و الا ظاهر ساخته در حلّ و عقد و قبض و بسط مهام انام بر وفق شريعت حضرت خير الانام عمل نموده از جادهء شرع مطاع انحراف نورزند و از آنجا كه ترفيهء حال عباد اللّه منظور نظر حق شناس است عالى جاه سيادت و نجابت پناه حقايق و معارف آگاه حاجى سيّد فضل اللّه به خدمت ايالت و حكومت دار المؤمنين مزبور سرافراز فرموديم . مىبايد كه آن عاليحضرت علامى عالى جاه مشار اليه را حاكم بالاستقلال خود / 156 / دانسته از سخن و صلاح حسابى او بيرون نروند و اعزاز و احترام او را از لوازم شمارند كدخدايان و اعزّه و اعيان و رعايا عاليحضرت مشاراليه را قاضى دار المؤمنين مزبور دانسته خط و مهر او را در نوشتجات و سجّلات مناظ دانسته تخلّف جايز ندارند . مستوفيان فرمان عالى را در لازمه ثبت نمايند و در عهده شناسند تحريرا فى شهر صفر المظفّر 1083 . « موضع مهر نقش مهر يا من هو به من رجاه كريم . » العالم الصفى و الفاضل الوفى جامع المعقول و المنقول حاوى الفروع و الاصول آخوند ملّا اسمعيل الاستر آبادى طاب ثراه جدّ ابى مسوّد اوراق است . در كمال علم و فضل بود و در علم كلام و حكمت يكّه تاز ميدان تحقيق و تدقيق . در مدرسهء معروفهء به درب نو تدريس مىفرمود . مصنّفات و مؤلّفات بسيار دارد . بسيارى از اهل علم در زمان خودش از تقريرات و تحقيقات و تفسيرات و تحريرات و تدقيقات و افكار دقيقه رقيقه انيقهاش منتفع و بهرهمند مىشدند . سرآمد اهل عصر خود بود و مشهور آفاق و اطراف در حسن خط نسخ و نستعليق نظير نداشت . نسخ را مخصوصا چنان مىنوشت كه به خط مرحوم ميرزا احمد نيريزى مشتبه شد . بلكه تميزى ممكن نبود . الّا به اعتراف خودش . از جمله مصنّفات اوست تعليقه كه بر شرح لمعه نوشتهاند . سبحان اللّه از جودت فكر بكرش و مشرب فقاهتش كه عارف به لسان علم معقول مىگفت كه همانا بهرهاى از منقول ندارد و عالم به علم منقول مىگفت كه همانا بهرهاى از معقول ندارد . طبع نظم هم داشت ، عربيّا و فارسيّا مىساخت . مثنويّاتى به نظم در آورده است مسمّى / 157 / به « نان و پنير » در حسن تقرير عديم النظير و على كل حال در استر آباد . پس از خدمتهاى نمايان در شريعت طاهره و انتفاع خلق از فيوض علوم او به جوار رحمت ايزدى پيوست و جسد شريفش به وادى السّلام نقل شد